“Tribüne oynayanlar; kazananlar kulübünde. Dürüst, çalışkan, samimi ve naif insanlar; kaybedenler kulübündeler…”
Ağır mı? Evet. Sert mi? Fazlasıyla… Ama ne yazık ki günümüz toplumunu anlatan en gerçek cümlelerden biri değil mi?
Bugün öyle bir çağın içindeyiz ki; insanların ne kadar dürüst olduğu değil, ne kadar görünür olduğu önemseniyor. Emek veren değil, algı yöneten kazanıyor. Sessizce çalışan değil, sesi çok çıkan fark ediliyor. Karakter değil vitrin, samimiyet değil gösteri değer görüyor.
Etrafımıza biraz dikkatlice bakalım…
Kimler alkışlanıyor?
Yıllarca alın teri döküp işini hakkıyla yapan insanlar mı? Yoksa bulunduğu her ortamda rol kesen, kalabalıklara oynayan, gerçeği değil algıyı pazarlayanlar mı?
Acı olan şu: Artık birçok yerde dürüstlük bir meziyet değil, adeta “saflık” olarak görülüyor. Samimi olmak, kırmadan konuşmak, vicdanlı davranmak bazı çevrelerde güçsüzlük sayılıyor. İnsanlar iyi niyetli olmanın bedelini ödüyor; çıkarcı olanlar ise çoğu zaman “başarılı” etiketiyle ödüllendiriliyor.
İşte toplumsal yozlaşmanın en tehlikeli noktası tam da burası…
Çünkü bir toplumda ahlak sessizleşirse, vicdan geri çekilirse ve dürüstlük değersizleşirse; geriye yalnızca güçlü görünen ama içten içe çürüyen bir yapı kalır.
Bugün yaşadığımız sorun yalnızca ekonomik, siyasi ya da sosyal değildir. Çok daha derin bir meseleyle karşı karşıyayız: Değerlerin aşınması…
Bir zamanlar çocuklara öğretilen; “Doğru ol”, “kul hakkı yeme”, “emeğe saygı duy”, “iyi insan ol” sözleri bugün bazılarına fazla romantik geliyor. Çünkü çağın dili değişti. Hızlı yükselmek, kolay kazanmak, görünmek ve alkış almak; karakter sahibi olmanın önüne geçti.
Dijital dünya ve medya da bu çarpıklığı büyütüyor. Sürekli parlatılan hayatlar, filtrelenmiş başarı hikâyeleri ve sahte kusursuzluklar insanlara aynı mesajı veriyor:
“İyi biri olman yetmez, dikkat çekmelisin.”
Oysa tam da bugün, toplum olarak yeniden bazı erdemleri hatırlamaya ve yaşatmaya ihtiyacımız var.
Öncelikle dürüstlüğü yeniden cesaret saymalıyız. Doğru sözlü olmak, hakkaniyetli davranmak ve menfaate göre yön değiştirmemek; zayıflık değil karakter göstergesidir.
Merhameti hayatın merkezine koymalıyız. Başkasının acısını hissedebilmek, empati kurabilmek ve güçsüzün yanında durabilmek; bir toplumu insan yapan en temel değerlerdir.
Liyakati savunmalı, emeği yüceltmeliyiz. Hak edenin hak ettiği yere gelebildiği bir düzen, yalnızca bireyleri değil toplumun güven duygusunu da güçlendirir. Emek küçümsendikçe adalet duygusu yara alır.
Nezaketi yeniden hatırlamalıyız. Sertleşen dillerin, öfkeyi normalleştiren tavırların yerine; saygıyı, anlayışı ve inceliği koymak zorundayız. Çünkü toplumlar önce dillerinde, sonra kalplerinde değişir.
Çocuklara yalnızca başarılı olmayı değil, erdemli olmayı öğretmeliyiz. Bir çocuğun iyi bir meslek sahibi olması kadar; vicdan sahibi, dürüst ve adaletli bir birey olması da önemlidir. Eğitim sadece bilgi aktarmak değil, karakter inşa etmektir.
Ve belki de en önemlisi…
İyiliği görünür kılmalıyız.
Çünkü toplum neyi alkışlarsa, zamanla ona dönüşür. Eğer gösterişi değil samimiyeti, çıkarı değil vicdanı, kibri değil tevazuyu öne çıkarabilirsek; işte o zaman gerçek bir değişim başlayabilir.
Sessizce görevini yapan öğretmenler…
Helal lokma peşinde koşan emekçiler…
Kimseyi incitmeden yaşamaya çalışan vicdan sahibi insanlar…
Belki manşet olmuyorlar.
Belki alkışlanmıyorlar.
Belki kısa yoldan yükselmiyorlar.
Ama bir toplum hâlâ ayaktaysa, bunu tribüne oynayanlara değil; omuzlarında vicdan taşıyan o görünmez insanlara borçludur.
Çünkü gerçek mesele, “kazananlar kulübünde” görünmek değildir.
Asıl mesele; bu kadar yozlaşmanın içinde insan kalabilmektir.
Bir gün alkışlar susar…
Kalabalıklar dağılır…
Maskeler düşer…
Ve herkes, geriye kalan tek gerçekle baş başa kalır:
Karakteriyle…
Kadriye Demirel
Eğitimci Yazar