Televizyon ekranlarında romantize edilen suç dünyası ve kontrolsüz sosyal medya kullanımı, ailelerin yanlış tutum ve davranışlarının yansıması çocukların ve gençlerin zihninde tehlikeli bir dönüşüme yol açıyor. Güç ve statü kazanmanın kestirme yolu olarak görülen şiddet dili, özellikle akran zorbalığı veya sosyal dışlanmayla birleştiğinde okulları doğrudan hedef haline getiriyor.
Diploma Kağıt Parçası Mı oldu?
Eskiden eğitim; sınıf atlamanın, iyi bir gelir elde etmenin ve saygın bir hayat kurmanın en garanti yoluydu.
Bugün ise üniversite mezuniyeti iş bulmayı garanti etmediği gibi, yıllarca verilen emeğin karşılığında ancak asgari ücret veriliyor.
Gençler: "16-17 yılımı okula ve sınav stresine harcayacağım, mezun olunca iş bulma güvencem yok, bulsam bile ev ya da araba alma ihtimalim neredeyse sıfır." diye düşünüyor.
Bu durumda okul, yatırılan emeğin karşılığını vermeyen bir süreç gibi görünmeye başlıyor. Hal böyle olunca gençler kendine alternatif çıkış yolları arıyor.
En Önemli Unsur Aile
Çocuğun şiddete/suça yönlenmesinden sorumlu iki aile tipi var;
Birincisi Şiddeti doğrudan modelleyen suç geçmişi olan, şiddet eğilimli, istismarcı aileler. İkincisi çocuğun ne yaptığından habersiz, sınırsız ve denetimsiz bırakan ihmalkâr aileler.
Her iki durumda da çocuk, evde bulamadığı sınır, sevgi ve rehberliği sokakta veya sanal dünyadaki şiddet odaklarında arıyor.
Çocuğun evde, mahallede silah, jop, kesici alet edinmesi veya kontrolsüz onilne ortamlarda çetelerin tuzağına düşmesinde ebeveynin açık bir denetim kusuru varsa, aileye idari para cezaları veya adli sorumluluklar getirilmelidir.
Evinde fiziksel veya psikolojik şiddet uygulanan çocukların tespiti halinde sosyal hizmet uzmanları haneyi düzenli denetlemeli, gerekirse çocuk için koruyucu tedbirler hızla uygulanmalıdır.
Karizmatik Suç Algısı
Maalesef günümüzde popüler kültürün sunduğu "karizmatik suçlu" imajı ile dijital dünyada hatta mahallelerde tehlikeli gruplaşmaların, çocukları görünür olma uğruna telafisi imkansız adımlar atmaya sürüklüyor.
Dizilerde, müzik kliplerinde ve popüler TV dizilerinde yapımlarında suçlular çoğu zaman adalet dağıtan, lüks bir yaşam süren ve saygı gören figürler olarak sunuluyor.
Kendini okulda veya evde yetersiz, görünmez hisseden bir çocuk için bu sahte dünya, kestirme bir saygınlık kapısı gibi algılanıyor.
Medyanın bilinçaltına işlediği bu algı, şiddeti bir suç olmaktan çıkarıp güç kazanmanın tek yolu olarak kodlayarak gençleri zehirliyor.
Görünürlük Sevdası
Geleneksel medyanın yanı sıra kapalı forumlar, mesajlaşma uygulamaları ve sosyal ağlar, çocukların şiddetle bağını bambaşka bir boyuta taşıdı.
Okul saldırılarının perde arkası incelendiğinde, saldırganların ortak motivasyonunun küresel çapta adını duyurma ve ölümsüzleşme isteği olduğu görülüyor.
İletişim uygulumlarında bazı gruplar şiddeti mizahla normalleştirerek empati duygusunu tamamen körelterek çocukları radikalleştiriyor.
Dijital Oyunları da Suçlayalım mı?
Milyonlarca çocuk bilgisayar oyunu oynasa da bu durum herkesin şiddete yöneleceği anlamına gelmiyor.
Gerçek hayatla bağı zayıflamış, yanlış davranışları düzeltilmemiş, yoğun akran zorbalığına uğrayan veya duygusal kırılmalar yaşayan bireyler için oyunlar duyarsızlaştırma ve ilham verme açısından biçilmiş kaftan...
Oyunlardaki "ateş et ve ilerle" mekaniği, gerçek hayatın karmaşık sorunlarıyla yüzleşemeyen kırılgan yapıdaki çocuklarda sahte bir çözüm aracı halini alıyor.
Okullar Neden Hedef Haline Geliyor?
Saldırılarda hedefin okullar olması tesadüfi bir tercih değil. Pek çok saldırgan için okul; dışlandıkları, alay edildikleri ve başarısız hissettirildikleri bir sosyal dışlanma ve travma alanı olarak görülüyor.
Kolay erişilebilir ve savunmasız bir alan olması nedeniyle okullar, hem geçmişin intikamını alma hem de toplumda en derin infiali yaratarak karanlık bir şöhrete ulaşma aracı olarak seçiliyor.
Şiddete yönelen bir çocuk aslında zarar vermeyi değil; görünür olmayı, saygı görmeyi ve içindeki çaresizliği bastırmayı hedefler.
Eğitimi sadece bilgi aktarımı ve sınav başarısına endeksli bir yarış olmaktan çıkarıp, geleceğimizi emanet edeceğimiz nesillere kendilerini ifade edecekleri iyi bir gelecek sunduğumuz bir yaşam alanına dönüştürmedikçe gençleri sokaktaki veya ekrandaki sahte güç alanlarından koparmak mümkün değildir.
Alpay Cavlak
Eğitimci Yazar