Millî Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Genel Müdürlüğü koordinasyonunda 12 pilot ilde yürütülen çalışmalar sonucunda "Bağlam Temelli Çoktan Seçmeli Soru Yazım Kılavuzu" hazırlandı.
Kılavuza ilişkin yazı, Millî Eğitim Bakanı Yusuf Tekin imzasıyla Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı (YÖK), Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu Başkanlığı (TÜBİTAK) ve ÖSYM başta olmak üzere eğitim sisteminin paydaşı kurumlara gönderildi.
Yazıda Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli'nin kavramsal ve alan becerileri ile sosyal-duygusal öğrenme becerileri, eğilimler ve değerleri bütünleşik bir yapı içinde ele alan, millî ve manevi değerleri korumayı ve geliştirmeyi hedefleyen sistematik ve bütüncül bir eğitim yaklaşımı olduğuna işaret edildi.
Bilgi, beceri, eğilim ve değer boyutlarını birlikte esas alan bu yaklaşımın öğretim programlarına yansımasının öğrencide zihinsel, duygusal, sosyal ve ahlaki gelişimi bir bütün olarak destekleyen öğretim anlayışını gerekli kıldığı vurgulanan yazıda, "Bu anlayışın doğal bir uzantısı olarak ölçme ve değerlendirme süreçlerinin de yalnızca öğrencilerin bilgi ve beceri düzeylerini belirlemeye yönelik teknik uygulamalar olarak değil; öğretim sürecini destekleyen, geliştiren ve yönlendiren beceri odaklı bir yapı içinde planlanması ve yürütülmesi önem arz etmektedir." ifadelerine yer verildi.
Ana Değişiklikler Neler?
- Yeni Kılavuz: "Bağlam Temelli Çoktan Seçmeli Soru Yazım Kılavuzu" hazırlandı. Bu, merkezi sınavlar (LGS, YKS vb.), ortak sınavlar, okul yazılıları, ders kitapları ve yardımcı materyaller için zorunlu temel kaynak olacak.
- Pilot Uygulama: 12 ilde test edildi.
- Temel eğitimde (6. sınıf): 4.361 öğrenci.
- Ortaöğretimde (10. sınıf): 10.195 öğrenci.
- Toplam 14.556 öğrenci katıldı.
- Dersler: Türkçe, Matematik, Fen Bilimleri, Sosyal Bilgiler, Türk Dili ve Edebiyatı, Fizik, Kimya, Biyoloji, Tarih, Coğrafya, Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi.
Kılavuz, akademisyenler ve uzmanların katkısıyla hazırlanmış. Pilot sonuçları, nicel veriler ve öğrencilerin "sesli düşünme" protokolleri esas alınmış.
Bağlam Temelli Soru Nedir?
Öğrenciye anlamlı bir bağlam (metin, problem durumu, veri seti, görsel, senaryo vb.) sunulur. Öğrenci bu bağlamı kullanarak:
- Karar verir,
- Yorum yapar,
- Çözüm üretir,
- Açıklama getirir.
Önemli nokta: Bağlam temelli olma, sorunun formatından (çoktan seçmeli, açık uçlu, eşleştirme vb.) değil, bağlam ile soru arasındaki ilişki ve öğrencinin bilgiyi gerçekçi biçimde kullanma şeklinden gelir.
Bu yaklaşım, öğrencilerin yalnızca ne bildiğini değil, bildiklerini yeni ve otantik durumlarda nasıl kullandığını ölçmeyi hedefliyor.
Amaçlar
- Ölçme-değerlendirmede ortak dil oluşturmak.
- Soru yazımını standartlaştırmak ve kaliteyi artırmak.
- Öğretmenler, soru yazarları ve ders kitabı hazırlayıcılarının beceri odaklı soru üretme yeterliğini geliştirmek.
- Eğitim sistemini bilgi + beceri + eğilim + değer bütünlüğüne taşımak (milli ve manevi değerler korunarak).
Ne Anlama Geliyor?
Bu değişiklik, yıllardır tartışılan "ezberci eğitim" eleştirilerine yanıt niteliğinde. PISA gibi uluslararası testlerde Türkiye'nin problem çözme ve uygulama becerilerinde geride kalmasıyla bağlantılı bir adım. Benzer yaklaşımlar (örneğin bağlam temelli sorular), birçok ülkede (Finlandiya, Singapur vb.) uzun süredir kullanılıyor.Olumlu yönler:
- Daha derin öğrenmeyi teşvik eder.
- Gerçek hayata daha yakın olur.
- Eleştirel düşünme ve transfer becerilerini geliştirir.
Zorluklar (muhtemel):
- Öğretmen eğitimi ve hazırlığı büyük önem taşıyor.
- Sınıf mevcutları, altyapı ve kaynak farklılıkları uygulama zorluğu yaratabilir.
- Geçiş sürecinde veli ve öğrenci uyumu gerekecek.
