Uyuşturucu kullanan memur memurluktan çıkarılır mı? 657 sayılı Kanun'un 125/E-g maddesi ve Danıştay'ın emsal kararları ışığında uyuşturucu kullanan memurun disiplin durumunu açıkladık.

 

Ankara'nın Keçiören ilçesinde belediye personeline yönelik gerçekleştirilen uyuşturucu ve uyarıcı madde taraması kamuoyunun gündemine oturdu. İlk taramada 213 personelden 171'inde pozitif sonuç elde edilirken, ikinci testlerin ardından 129 kişi hakkında adli süreç başlatıldığı bildirildi. Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı'nın konuyu ihbar kabul etmesiyle birlikte, uyuşturucu kullanımının kamu görevlileri açısından disiplin yönü de yeniden tartışılmaya başlandı.

 

657 sayılı Kanun'da uyuşturucu kullanımı için doğrudan bir madde yok

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nda “uyuşturucu kullanmak” şeklinde doğrudan düzenlenmiş ve her olayda otomatik olarak uygulanacak ayrı bir disiplin cezası bulunmuyor.

Bununla birlikte Kanun'un 125/E-g maddesinde, “memurluk sıfatı ile bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici hareketlerde bulunmak” fiili, devlet memurluğundan çıkarma cezasını gerektiren davranışlar arasında sayılıyor.

Danıştay kararlarında da uyuşturucu kullanımı, olayın özellikleri ve elde edilen deliller dikkate alınarak bu kapsamda değerlendirilebiliyor.

 

Danıştay: Uyuşturucu kullanan öğretmenin memurluktan çıkarılması hukuka uygun bulundu

Danıştay 12. Dairesinin E.2020/1528, K.2020/3135 sayılı kararında uyuşturucu kullanımı nedeniyle devlet memurluğundan çıkarılan bir öğretmenin açtığı dava ele alındı.

Karara konu olayda, Mersin'de görev yapan öğretmenden alınan kan örneğinde uyuşturucu tespit edildi. Ayrıca adli soruşturma kapsamında alınan ifadesinde uyuşturucu kullandığını kabul ettiği belirtildi.

İlk derece mahkemesi, öğretmenin uyuşturucu kullanmasının memurluk sıfatıyla bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici hareket niteliğinde olduğu sonucuna ulaşarak davayı reddetti.

Bölge İdare Mahkemesi ise savunma hakkı yönünden işlemi hukuka aykırı buldu. Ancak dosyayı inceleyen Danıştay 12. Dairesi, öğretmene isnat edilen fiilin ve önerilen cezanın bildirilerek savunmasının alındığını belirterek bölge idare mahkemesinin kararını bozdu.

 

Kararın önemli noktası ne?

Danıştay'ın bu kararı, “uyuşturucu testi pozitif çıkan her memur hiçbir inceleme yapılmadan doğrudan görevden çıkarılır” anlamına gelmiyor.

Kararda uyuşturucu kullanımına ilişkin somut delillerin bulunması, kişinin adli süreçteki beyanları ve disiplin soruşturmasındaki diğer unsurlar birlikte değerlendirilmiş durumda.

Dolayısıyla disiplin cezasında yalnızca bir test sonucunun değil, fiilin usulüne uygun şekilde ortaya konulması ve disiplin soruşturmasının hukuka uygun yürütülmesi önem taşıyor.

 

Uyuşturucu bulunduran memur için de memurluktan çıkarma kararı verilebiliyor

Danıştay'ın başka bir kararında ise ceza infaz kurumunda görev yapan bir infaz ve koruma memurunun, “uyuşturucu madde kullanmak için bulundurmak” suçundan adli yargıda verilen ceza sonrasında 657 sayılı Kanun'un 125/E-g maddesi kapsamında devlet memurluğundan çıkarılması ele alındı.

Danıştay 12. Dairesinin E.2021/732, K.2021/3918 sayılı kararında, uyuşturucu madde bulundurma fiilinin sabit görülmesi üzerine verilen memurluktan çıkarma cezasına ilişkin dava reddedildi.

Bu kararlar, uyuşturucu kullanımı veya uyuşturucu maddeyle ilgili fiillerin, olayın niteliğine göre 657 sayılı Kanun'un 125/E-g maddesi kapsamında en ağır disiplin cezası olan devlet memurluğundan çıkarma yaptırımına konu olabileceğini gösteriyor.

 

Belediye çalışanları için durum aynı mı?

Keçiören Belediyesi'ndeki olay açısından önemli bir ayrıntı da burada ortaya çıkıyor.

Belediyede çalışan herkes 657 sayılı Kanun'a tabi devlet memuru olmayabilir. Belediyelerde memurların yanı sıra işçiler ve belediye şirketlerinde çalışan personel de bulunabiliyor.

Bu nedenle Keçiören Belediyesi'ndeki 129 kişinin tamamı açısından “memurluktan çıkarma” sonucu doğacağını söylemek doğru olmaz. Her personelin hangi statüde çalıştığı ve hakkında yürütülecek adli veya idari sürecin sonucunun ayrıca değerlendirilmesi gerekiyor.

 

Test sonucunun pozitif çıkması tek başına memurluğun sona erdiği anlamına gelmiyor

Uyuşturucu taramalarında pozitif sonuç alınması, özellikle ilk tarama sonucu ile kesinleşmiş adli veya disiplin tespiti arasındaki farkın gözetilmesini gerektiriyor.

Nitekim Keçiören Belediyesi'ndeki uygulamada ilk testte 171 pozitif sonuç açıklanırken, ikinci testlerin ardından bu sayı 129 olarak bildirildi. Bu durum, tarama sonuçlarının doğrulanması ve hukuki sürecin ayrıca yürütülmesinin önemini ortaya koyuyor.

 

Sonuç

Uyuşturucu kullandığı hukuken ve disiplin soruşturması kapsamında somut biçimde ortaya konulan bir devlet memuru, 657 sayılı Kanun'un 125/E-g maddesi kapsamında devlet memurluğundan çıkarılabilir.

Ancak “test pozitif çıktı, memur otomatik olarak görevden atılır” şeklinde bir kural bulunmuyor. Fiilin nasıl tespit edildiği, delillerin niteliği, disiplin soruşturmasının usulüne uygun yürütülüp yürütülmediği ve memurun statüsü birlikte değerlendiriliyor.

Danıştay'ın özellikle öğretmen hakkında verdiği E.2020/1528, K.2020/3135 sayılı karar ise uyuşturucu kullanımının somut delillerle ortaya konulması halinde 125/E-g kapsamında memurluktan çıkarma cezasına konu olabileceğini gösteren önemli kararlardan biri olarak öne çıkıyor.

 

Sık Sorulan Sorular

Uyuşturucu kullanan memur kesin olarak memurluktan atılır mı?
Hayır. Ancak uyuşturucu kullanımı somut delillerle ortaya konulur ve fiil 657 sayılı Kanun'un 125/E-g maddesi kapsamında değerlendirilirse devlet memurluğundan çıkarma cezası verilebilir.

Uyuşturucu testi pozitif çıkan memur hemen görevden çıkarılır mı?
Hayır. Test sonucunun hukuki niteliği, delillerin güvenilirliği ve disiplin soruşturmasının usulü ayrıca değerlendirilir.

Uyuşturucu kullandığı belirlenen öğretmen memurluktan çıkarılabilir mi?
Evet. Danıştay 12. Dairesinin E.2020/1528, K.2020/3135 sayılı kararında, uyuşturucu kullandığı somut deliller ve beyanlarla ortaya konulan öğretmene verilen devlet memurluğundan çıkarma cezası yönünden işlemin hukuka uygunluğu kabul edilmiştir.

Belediyedeki her çalışan memur mudur?
Hayır. Belediyelerde memurların yanı sıra işçiler ve belediye şirketlerinde çalışan personel de bulunabilir. Bu nedenle uygulanacak hükümler çalışanın statüsüne göre değişebilir.

657 sayılı Kanun'da uyuşturucu kullanmaya ilişkin özel bir madde var mı?
Uyuşturucu kullanımı adıyla ayrı bir disiplin fiili düzenlenmemiştir. Ancak olayın niteliğine göre 125/E-g maddesindeki “memurluk sıfatı ile bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici hareket” hükmü uygulanabilir.