İyi okullar ile kötü okullar arasında belirgin farklılıklar vardır. İyi okullarda okul, milletin malı olarak görülür; kötü okullarda ise devletin malı gibi algılanır. İyi okulların kendine ait bir vizyonu vardır, geleceğe yönelik kısa ve uzun vadeli planlamalar yapılır.
Eleştiri gelişim için bir fırsat olarak değerlendirilir. Mekânın her köşesi eğitim için kullanılmaya çalışılır. Başarı bireysel değil, genel olarak tüm öğrencilerin başarısıdır. Öğrencilerin okula gelişi beklenir, amaç her çocuğun potansiyelini en üst noktaya kadar geliştirmektir. Öğrenciler kalıplara sokulmaz, nitelikli insan yetiştirmek hedeflenir. Her çocuk bir değer olarak görülür, yeterlikleri araştırılır ve gelişimleri takip edilir.
Çocuklar konuşmaya teşvik edilir, okula huzurla gelirler. Öğretim süreci okulda tamamlanır, ödevler gerektiğinde araştırma amaçlı verilir. Sosyal etkinlikler nitelikli ve fazladır. Haftalık ders çizelgesine uyulur, tüm dersler hakkıyla yapılır. Veliler okulu sahiplenir, yöneticiler eğitim lideri olarak itibar görür. Çalışanlar zorlanmaz, kararlar ortak alınır. Öğretmenlik kutsal bir vazife olarak görülür, personel evine huzurla döner. Öğretmenler arasında ekip çalışması vardır, yeniliklere açıktır.
Kötü okullarda ise vizyon yoktur, planlama yapılmaz. Eleştiriye tahammül edilmez. Sınıflar dışındaki alanlar kapalı tutulur. Başarı bireysel ve dış kaynaklarla sağlanır. Öğrencilerin okuldan gidişi beklenir, amaç sadece derslere sorunsuz girip çıkmalarıdır.
Tek tip insan yetiştirilir, çocuklar potansiyel sorun kaynağı olarak görülür. Yetenekleriyle ilgilenilmez, sadece sorunlu çocuklar izlenir. Çocuklar susturulmaya çalışılır, okula huzursuz gelirler. Öğretim okulda tamamlanamaz, kurs ve özel öğretmenlerle desteklenir.
Ödevler sürekli ve niteliksizdir. Sosyal etkinlikler göstermelik yapılır. Ders çizelgesine uyulmaz, beceri dersleri yerine temel dersler işlenir. Veliler okulu çocuk bakıcılığı yapılan yer olarak görür. Yöneticilerin liderlik özelliği yoktur, işleri zorla yaptırırlar. Kararlar tek taraflı alınır.
Öğretmenlik sıradan bir iş olarak görülür, personel evine sorunlarla döner. Öğretmenler bireysel çalışır, aralarında yarış vardır. Yeniliklere kapalıdırlar.
Bu yazı, okul yöneticileri ve eğitimciler için bir öz değerlendirme fırsatı sunuyor. Listeye eklenebilecek başka farklar da mutlaka vardır; onları yorumlarla paylaşmak, eğitimde iyileşmeye katkı sağlayacaktır.
