Türkiye’de aşılama işlemi geçtiğimiz hafta içinde başladı. Önce sağlık çalışanlarına uygulanan aşı, 1. aşamada koruma evlerinde kalanlar ve çalışanlara sonra da 65 yaş üzerinde olanlara uygulanacak. Aşılama 4 aşama içinde tamamlanacak. (Detaylı grafik haberin sonunda)
Sözcü'den Eser AKGÜL'ün haberine göre: Türkiye’de 4 günde 800 binden fazla doz aşı yapıldı. Peki aşı olduktan sonra nelere dikkat etmek gerekir?
Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Uzmanı Prof. Dr. Çağrı Büke sorularımızı yanıtladı.
(Yanıtlar hem Covid-19 aşısını, hem diğer aşıları kapsamaktadır)
1) Aşı olduktan sonra hangi yan etkilerin olması beklenebilir?
Günümüzde enfeksiyon hastalıklarından korunmada en etkili yolların başında aşılanma gelir. İlaç kutularının içerisinde yer alan prospektüste yazdığı gibi aşılar için de bazı yan etkilerin ortaya çıkması söz konusu olabilmektedir. Bunları gelişme sıklığı ve şiddetine göre gruplandırmak mümkün:
%10'dan sık görülen yan etkiler: Aşının yapıldığı yerde kızarıklık ve şişlik, genel yorgunluk hissi, baş ağrısı, kas ağrıları, eklem ağrıları, titreme ve ateş yüksekliği.
%10 gelişebilen yan etkiler: Aşının yapıldığı yerde ağrı ve bulantı.
%1 görülebilen yan etkiler: Aşının yapıldığı yere yakın lenf bezlerinde şişlik, kendini hasta hissetmek, yaygın ağrı hissi, uykusuzluk, aşının yapıldığı yerde kaşıntı
Nadir gelişen (%0.1-%0.001) ve istenmeyen yan etki: Yüzün bir tarafında aniden gelişebilen geçici bir yüz felci.
Gelişme sıklığı mevcut verilerle tam olarak bilinmeyen ancak son derece nadir gelişebilen istenmeyen yan etki (muhtemelen 1/100.000): Ciddi alerjik reaksiyon (anafilaksi)
2) Bu yan etkiler geliştiğinde ne yapılmalı?
Ciddi alerjik reaksiyon (anafilaksi) dışındaki diğer yan etkiler birkaç gün içerisinde kendiliğinden düzelebilen niteliktedirler. Aşı sonrası 15-20 dakika içerisinde gelişebilecek ani ve ciddi reaksiyonlar ise hızlı müdahale ile giderilebilme olasılığı söz konusu olduğundan aşıların sağlık kurumunda yapılması ve yapıldıktan sonra 30 dakika gözlem altında kalınması güvenilir bir aşı uygulaması için her zaman altın kuraldır.
KİMLERE AŞI YAPILMAZ?
Daha önce herhangi aşı yapılıp ilk 15-20 dakika içerisinde anafilaksi tarzında ciddi allerjik reaksiyon gelişenlerde, enjeksiyon yapıldıktan sonra ciddi kanama ve bu kanamanın durdurulma ihtimali zor ve güç olduğu bilinen türden hastalığı olanlarda aşı kesinlikle yapılmamalıdır. Bunun dışında şu an için 18 yaş grubunda (16 yaş altı için daha geçerli) olanlarda ve hamilelerde verilerin ve sonuçların yetersizliği nedeniyle aşı (Covid-19) yapılmamalıdır. Ciddi allerjik hastalığı olan kişilerin aşı öncesinde hekime bilgi vermelerinde ve danışmalarında yarar olacaktır.
3) Aşının ilk dozu ile ikinci dozu arasında bir yan etki farkı var mıdır?
Şu ana kadar bildirilen bir yan etki farkı söz konusu değildir.
4) Aşı olan bir kişi aynı gün çalışabilir mi? İşe gitmesinde bir mahsur var mı?
Aşının bir sağlık kurumunda gözetim altında yapılmasını takiben herhangi bir ciddi alerjik reaksiyon (anafilaksi) gelişmediği durumda aşı olan kişi aynı gün işe gidebilir, çalışabilir. Aşı yapılması kişinin günlük programını, çalışma düzenini değiştirmesini gerektiren bir durum değildir.
5) Aşı olduktan sonra antikor testi yaptırmalı mıyım?
Aşıların gerek hazırlanış yöntemleri gerekse kişilerin aşıya verdikleri yanıtların aşı ile korunmayı etkileyen faktörler olduğu göz önüne alındığında aşı şeması tamamlandıktan bir süre sonra (iki doz aşı tamamlandıktan 14 gün sonra) antikor yanıtının gelişip gelişmediğinin araştırılması önemli ve gereklidir.
