Millî Eğitim Bakanlığının eğitimde yapay zekâ kullanımına yönelik oluşturduğu Yapay Zekâ Uygulamaları Etik Beyan Sistemi (YAZEK), öğretmenlerin öğrencilerle ve öğrenci verileriyle gerçekleştirdiği yapay zekâ uygulamalarına ilişkin kuralları netleştirdi.
22 Ekim 2025 tarihinde yürürlüğe giren Millî Eğitim Bakanlığı Yapay Zekâ Uygulamaları Etik Kurulu Yönergesi kapsamında hazırlanan Eğitimde Yapay Zekâ Uygulamaları Etik Kılavuzu doğrultusunda YAZEK, 2 Şubat 2026 tarihinde kullanıma açıldı. Sistem üzerinden öğretmenlerin belirli yapay zekâ uygulamaları için etik beyan oluşturması ve olası etik ihlal bildirimlerinin yürütülmesi sağlanıyor.
Öğrenci görüntüsü yapay zekâya yüklenirse ne olacak?
MEB'in YAZEK'te yayımladığı güncel açıklamalara göre öğrenci verisinin yapay zekâ aracına işlenmesi, Etik Beyan Formu doldurulmasını gerektiren durumlardan biri.
Kılavuzda öğrenci verileri arasında özellikle yazı, ses, görüntü ve not gibi veriler sayılıyor. Öğrenciye ait bu tür verilerin bir yapay zekâ sistemine yüklenmesi, işlenmesi veya yapay zekâ çıktısının öğrenci hakkında değerlendirme ya da karar vermek amacıyla kullanılması hâlinde öğretmenin Etik Beyan Formu doldurması gerekiyor.
Bu nedenle örneğin;
- Öğrencinin fotoğrafının yapay zekâ aracına yüklenmesi,
- Öğrencinin videosunun yapay zekâ ile analiz edilmesi,
- Öğrencinin ses kaydının yapay zekâ tarafından işlenmesi,
- Öğrenci ödevi veya kompozisyonunun yapay zekâ ile analiz edilmesi,
- Öğrenci notları ve akademik verilerinin yapay zekâya aktarılması,
- Yapay zekâdan öğrencinin seviyesi veya başarısı hakkında değerlendirme alınması
gibi uygulamalar YAZEK kapsamında değerlendirilebiliyor.
Her yapay zekâ kullanımında form zorunlu değil
MEB'in açıklamalarına göre öğretmenin yapay zekâyı ders hazırlığı, alan araştırması, etkinlik fikri oluşturma, sunum veya materyal hazırlama gibi öğrenciyi ve öğrenci verisini doğrudan sürece dâhil etmeyen kişisel mesleki faaliyetlerde kullanması hâlinde Etik Beyan Formu doldurması gerekmiyor.
Dolayısıyla öğretmenin kendi hazırladığı bir ders sunumunda yapay zekâdan yararlanması ile öğrencinin kişisel verilerini bir yapay zekâ sistemine yüklemesi aynı kapsamda değerlendirilmiyor.
Form doldurulmadan uygulama yapılırsa ne olur?
YAZEK'in güncel SSS bölümünde, kapsam dâhilindeki bir uygulamanın Etik Beyan Formu doldurulmadan gerçekleştirilmesinin Yönerge hükümlerine aykırı olduğu belirtiliyor.
Ancak burada önemli bir ayrım bulunuyor: MEB, form doldurulmamasını doğrudan “etik ihlal” olarak değil, idari bir süreç olarak tanımlıyor. Böyle bir durum tespit edildiğinde uygulamanın durdurulabileceği ve gerekli görülmesi hâlinde disiplin süreçlerinin işletilebileceği belirtiliyor.
Ayrıca Okul Yapay Zekâ Etiği Ekibi, beyan edilen uygulamada KVKK'ye aykırı veri toplama veya güvenlik açığı gibi bariz bir risk tespit ederse öğretmene uygulamayı başlatmama veya durdurma uyarısı yapabiliyor.
Öğrenci, veli veya okul personeli bildirim yapabilecek
YAZEK kapsamında öğrenciler, veliler ve okul personeli, yapay zekâ uygulamalarına ilişkin etik ihlal iddialarını okul müdürlüğüne yazılı olarak bildirebiliyor.
Başvuru okul sekretaryası tarafından YAZEK sistemine işleniyor ve Okul Yapay Zekâ Etiği Ekibi tarafından değerlendiriliyor. Güncel YAZEK açıklamasına göre okul düzeyindeki değerlendirme için 15 günlük süre öngörülüyor. Karara itiraz edilmesi hâlinde süreç il veya ilçe düzeyindeki etik kurullara taşınabiliyor.
Fotoğraf ve ses için veri güvenliği uyarısı
YAZEK'te yer alan etik ilkeler yalnızca form doldurulmasıyla sınırlı değil. MEB'in kılavuzunda mahremiyet, gizlilik ve veri yönetişimi temel etik ilkeler arasında sayılıyor.
Kılavuzda fotoğraf, ses ve video gibi kişisel verilerin toplanması, saklanması ve işlenmesi konusunda açık rıza/aydınlatılmış onam boyutuna da dikkat çekiliyor. Özellikle beden eğitimi gibi derslerde kamera üzerinden yapılan hareket analizlerinin biyometrik veri işleme kapsamına girebileceği ve bu tür uygulamalarda YAZEK etik beyanına ek olarak veliden “Aydınlatılmış Onam” alınması gerektiği belirtiliyor.
Kritik nokta: Her görüntü kullanımı otomatik olarak soruşturma anlamına gelmiyor
MEB'in düzenlemesinden hareketle, “öğrencisinin fotoğrafını yapay zekâda kullanan her öğretmen hakkında doğrudan soruşturma açılır” şeklinde genel bir sonuç çıkarmak mümkün değil.
Değerlendirme; uygulamanın amacı, öğrencinin verisinin nasıl işlendiği, gerekli etik beyanın yapılıp yapılmadığı, veri güvenliği ve mahremiyet kurallarına uyulup uyulmadığı gibi unsurlara göre yapılıyor.
Bununla birlikte öğretmenin öğrenciye ait görüntü, ses veya akademik veriyi yapay zekâ sistemine aktardığı durumlarda YAZEK kapsamındaki Etik Beyan yükümlülüğünün göz ardı edilmemesi gerekiyor. Formun doldurulmaması hâlinde ise uygulama durdurulabiliyor ve olayın niteliğine göre idari veya disiplin süreçleri gündeme gelebiliyor.
Sık Sorulan Sorular
Öğrencinin fotoğrafını yapay zekâya yüklemek için Etik Beyan Formu gerekli mi?
Öğrenci görüntüsünün bir yapay zekâ sistemi tarafından işlenmesi, YAZEK'in öğrenci verisinin işlendiği uygulamalar kapsamında değerlendiriliyor ve Etik Beyan Formu doldurulması gerekiyor. Ayrıca kişisel verilerin korunmasına ilişkin yükümlülükler ayrıca gözetilmeli.
Her yapay zekâ kullanımında öğretmen form dolduracak mı?
Hayır. Ders hazırlığı, alan araştırması ve öğrenciyi veya öğrenci verisini doğrudan sürece dâhil etmeyen mesleki kullanımlarda form zorunluluğu bulunmuyor.
Form doldurmadan uygulama yapılırsa öğretmene kesin olarak disiplin cezası mı verilir?
Hayır. MEB'in güncel açıklamasına göre bu durum öncelikle yönergeye aykırı bir idari süreç olarak değerlendiriliyor. Uygulama durdurulabiliyor ve gerekli görülürse disiplin süreci işletilebiliyor.
Öğrenci veya veli şikâyette bulunabilir mi?
Evet. Öğrenci, veli veya okul personeli etik ihlal iddiasını okul müdürlüğüne bildirebiliyor. Başvuru YAZEK üzerinden değerlendirme sürecine alınıyor.
YAZEK ne zaman kullanılmaya başladı?
Yapay Zekâ Uygulamaları Etik Beyan Sistemi 2 Şubat 2026 tarihinde kullanıma açıldı.
