Mezunların en çok pişman olduğu 10 üniversite bölümü sıralandı:
- Gazetecilik: %87
- Sosyoloji: %72
- Güzel Sanatlar / Sanat: %72
- İletişim: %64
- Eğitim: %61
- Pazarlama Yönetimi ve Pazarlama Araştırması: %60
- Tıp Asistanlığı: %56
- Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi: %56
- Biyoloji: %52
- İngiliz Dili ve Edebiyatı: %52
Eğitim-öğretmenlik neden ilk sıralarda?
Eğitim-Öğretmenlik bölümündeki pişmanlık "öğretmenlik yapmaktan" ziyade, öğretmen olana kadar ve olduktan sonra karşılaşılan koşullardan kaynaklanıyor. Öğretmenlik idealist bir tercih olmaya devam etse de, mevcut ekonomik ve istihdam dengeleri bu idealizmi oldukça zorluyor.
Maaşların enflasyon ve yaşam maliyetleri karşısındaki seyri, öğretmenlerin sosyo-ekonomik statüsünü doğrudan etkiliyor. Kariyer basamakları (uzman/başöğretmenlik) veya ek ders ödemeleri gibi ek unsurlar sağlansa da, genel gelir seviyesinin diğer bazı profesyonel meslek gruplarına kıyasla geride kalması pişmanlık oranını artıran önemli bir faktör.
Atanamayan öğretmenlerin yöneldiği özel öğretim kurumları veya kurs merkezlerinde sunulan çalışma şartları çoğu zaman yıpratıcı olabiliyor.
Tablo Bize Ne Anlatıyor?
Bu verileri incelediğimizde, mezunların pişmanlık duymasının arkasında yatan temel sebepleri üç ana grupta toplayabiliriz:
1. Dijital Dönüşüm ve İstihdam Daralması
Gazetecilik (%87) ve İletişim (%64): Listenin zirvesinde yer almaları sürpriz değil. Geleneksel medyanın gücünü kaybetmesi, haberciliğin ve içerik üretiminin dijitalleşmesiyle herkese açık hale gelmesi bu alanlardaki istihdamı ciddi şekilde daralttı. Sektördeki yüksek rekabet ve düşük gelir beklentisi, en yüksek pişmanlık oranını doğuruyor.
2. Kamuya Bağımlılık ve Sektörel Doygunluk
Eğitim (%61) ile Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi (%56): Bu bölümler doğrudan kamu kadrolarına (öğretmenlik, kaymakamlık, uzmanlık vb.) endeksli alanlar. Mezun sayısının fazlalığına karşın atama veya alım kontenjanlarının sınırlı kalması, mezunları özel sektörde kendi alanları dışında veya güvencesiz şartlarda çalışmaya zorluyor.
Sosyoloji (%72): Doğrudan karşılığı olan bir "özel sektör unvanı" bulunmadığı için mezunlar iş arama sürecinde ciddi belirsizliklerle karşılaşıyor.
3. Teorik Kalıp ile Saha Beklentisinin Uyuşmazlığı
Pazarlama (%60): Günümüzde pazarlama neredeyse tamamen veri analitiği, dijital reklamcılık ve SEO/SEM gibi teknik becerilere kaydı. Üniversitelerde verilen teorik eğitimin sektörün pratik beklentilerini karşılamada yetersiz kalması, mezunlarda hayal kırıklığı yaratabiliyor.
Biyoloji (%52) ve İngiliz Dili ve Edebiyatı (%52): Biyoloji gibi temel bilimlerde akademisyenlik veya Ar-Ge imkanlarının kısıtlı olması; İngiliz Dili ve Edebiyatı'nda ise dil bilmenin artık tek başına bir "meslek" değil, her meslek için "ön koşul" haline gelmiş olması bu bölümlerin değer algısını düşürüyor.
Genel Değerlendirme
Temel Mesele Bölüm Değil, Yetenek Uyumu: Bu listenin anlamı "Bu bölümler tamamen değersizdir" demek değildir. Asıl sorun, bu alanların sunduğu mezun sayısı ile piyasanın sunduğu nitelikli istihdam kapasitesi arasındaki dengesizliktir.
TÜİK’e göre mezunları en çok kazanan mezunlarını mutlu eden üniversite bölümleri:
1- Pilotaj
2- Matematik Mühendisliği
3- Uzay Mühendisliği
4- Uçak Mühendisliği
5- Kontrol ve Otomasyon Mühendisliği
6- Tıp
7- Havacılık Elektrik ve Elektroniği
8- Uçak Bakım ve Onarım
9- Elektronik ve Haberleşme Mühendisliği
10- Petrol ve Doğalgaz Mühendisliği
11- Havacılık ve Uzay Mühendisliği
12- İşletme Mühendisliği
13- Elektronik Mühendisliği
14- Gemi Makineleri İşletme Mühendisliği
15- Bilgisayar Mühendisliği
16- Gemi İnşaatı ve Gemi Makineleri Mühendisliği
17- Elektrik Mühendisliği
18- Deniz Ulaştırma İşletme Mühendisliği
19- Bilişim Sistemleri Mühendisliği
20- Endüstri Mühendisliği
21- Yazılım Mühendisliği
22- Fizik Mühendisliği
23- Ekonomi
24- Elektrik-Elektronik Mühendisliği
25- Bilişim Sistemleri ve Teknolojileri
26- Meteoroloji Mühendisliği
27- Kimya Mühendisliği
28- İmalat Mühendisliği
29- Aktüerya Bilimleri
30- Metalurji ve Malzeme Mühendisliği
31- Uluslararası Finans ve Bankacılık
32- Makine Mühendisliği
33- Maden Mühendisliği
34- Sermaye Piyasası
35- Otomotiv Mühendisliği
36- Mekatronik Mühendisliği
37- Diş Hekimliği
TÜİK’e göre iş bulma durumu en avantajlı üniversite bölümleri:
- En yüksek aylık ortalama kazanç: Pilotaj
- En yüksek kayıtlı istihdam oranı: Tıp (%95,5)
- Lisans mezunlarının istihdam oranı %73,9'a geriledi.
- En hızlı iş bulan bölüm: Dil ve Konuşma Terapisi (2,4 ay)
- Ön lisansta en yüksek istihdam: Polis Meslek Eğitimi (%92,6)
- Ön lisansta en yüksek kazanç: Uçak Teknolojisi
- Lisans mezunlarının %56,7'si, ön lisans mezunlarının ise %50,8'i kendi alanında çalışıyor.
- Alan uyumu en yüksek bölüm grubu: Sağlık
