Cezalarda İndirim Dönemi Kapanıyor: Hakime "Müebbet" Yetkisi
Yeni yasa teklifinin en dikkat çekici maddesi, 15 ile 18 yaş arasındaki çocukların kasten öldürme ve neticesi sebebiyle ağırlaştırılmış yaralama suçlarında yargılanma biçimini değiştirmesi oldu. Mevcut sistemde çocuk olmaktan kaynaklanan otomatik ceza indirimleri, bu düzenlemeyle hakimin takdir yetkisine bırakılıyor.
Buna göre; suçun işleniş şekli, kasta dayalı kusurun ağırlığı, güdülen amaç ve saik ile failin daha önce kasıtlı bir suçtan hüküm giyip giymediği gibi kriterler göz önünde bulundurulacak. Şartların oluşması durumunda, 15-18 yaş grubundaki çocuklara herhangi bir yaş indirimi uygulanmayarak müebbet veya ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası verilebilecek. Benzer şekilde, 12-15 yaş grubundaki çocuklar için de kasten öldürme gibi ağır suçlarda ceza indirim oranları düşürülerek hakimin cezalandırma yetkisi genişletiliyor.
Suç Örgütlerinin "Çocuk Kalkanı" Kırılıyor: Tekerrür Yaşı 15'e Düştü
Özellikle organize suç örgütlerinin, yasal boşluklardan ve ceza indirimlerinden faydalanmak amacıyla çocukları tetikçi veya kurye olarak kullanmasının önüne geçilmesi hedefleniyor. Bu kapsamda Türk Ceza Kanunu’ndaki tekerrür hükümlerinin uygulanma yaş sınırı 18'den 15'e indiriliyor. Böylece, 15 yaşından itibaren mükerrer suç işleyen çocuklar, adli sistemde çok daha ağır infaz koşullarıyla karşı karşıya kalacak ve suç şebekelerinin çocukları birer "güvence" olarak kullanma stratejisi baltalanacak.
Sorumsuz Ailelere Hapis ve İnfaz Sisteminde Katı Kurallar
Teklif, suça giden yolda sadece çocukları değil, denetim görevini ihmal eden ebeveynleri de mercek altına alıyor. Yükümlülüklerini yerine getirmeyerek çocuklarının suça sürüklenmesine zemin hazırlayan ailelere 2 yıla kadar hapis cezası öngörülürken; çocuğun ahlakını, sağlığını veya güvenliğini ağır şekilde tehlikeye atan anne ve babalar için bu süre 3 yıla kadar hapis cezasına kadar yükselebilecek.
Ceza infaz sisteminde de gevşek uygulamalara son veriliyor:
- Ağır suç işleyen çocuk hükümlüler doğrudan çocuk eğitimevlerine gönderilmeyecek; cezalarına öncelikle kapalı ceza infaz kurumlarında başlayacaklar.
- Mevcut sistemde 15 yaş altı çocukların cezaevinde geçirdiği her günün şartlı tahliye hesabında iki gün sayılması avantajı, kasten öldürme, cinsel istismar, uyuşturucu ticareti ve suç örgütü üyeliği gibi ağır suçlar için tamamen kaldırılıyor. Bu suçlarda artık cezaevindeki her gün bire bir (1 gün = 1 gün) olarak hesaplanacak.
İnternetten Bıçak Satışına Engel ve Dijital Denetim
Sokaklardaki şiddeti ve dijital dünyanın getirdiği riskleri minimize etmeyi amaçlayan teklifle, bıçak ve benzeri kesici-delici aletlerin satışı yalnızca ruhsatlı iş yerleriyle sınırlandırılıyor. Bu aletlerin internet üzerinden mesafeli satışı, 18 yaşından küçüklere satılması ve çocuklar tarafından taşınması tamamen yasaklanıyor.
Ayrıca dijital bağımlılık ve siber zorbalıkla mücadele kapsamında, mahkeme kararıyla suça karışma riski olan çocukların telefon, tablet ve bilgisayar gibi dijital cihazları 3 aydan 2 yıla kadar denetim altına alınabilecek. Riskli görülen oyun, uygulama ve sosyal medya platformlarına erişimleri sınırlandırılabilecek.
Damgalamayı Önlemek İçin "Adli Süreçteki Çocuk" Tanımı
Yasa teklifi sadece cezalandırmayı değil, adalet sisteminin felsefesini de dönüştürmeyi amaçlıyor. Soruşturma aşamasında çocuklara yönelik toplumsal ön yargıyı kırmak amacıyla, mevzuatta yer alan ve çocuğun üzerine doğrudan suç etiketi yapıştıran "suça sürüklenen çocuk" (SSÇ) ifadesi yürürlükten kaldırılıyor. Bunun yerine, yargı kararı kesinleşene kadar çocukların damgalanmasını önlemek amacıyla "adli süreçteki çocuk" tanımı kullanılacak. Bu adımın, çocuk odaklı onarıcı adalet anlayışını güçlendirmesi hedefleniyor.
