OVP’de Emeklilik Sistemi İçin Yeni Dönem Sinyali
Hükûmetin 2027-2029 dönemini kapsayan Orta Vadeli Programı, sosyal güvenlik sisteminin geleceğine ilişkin önemli mesajlar içeriyor.
Programda, kişilerin daha uzun süre istihdamda kalmasını teşvik eden, hakkaniyeti ve aktüeryal dengeyi önceleyen düzenlemelerin hayata geçirilmesi hedefleniyor. Söz konusu düzenlemelerin sosyal güvenlik sisteminin mali sürdürülebilirliğini güçlendirmesi amaçlanıyor.
Emekli Maaşı Hesabında Değişiklik Gündemde
Yeni OVP’nin ardından emeklilik sistemindeki olası değişikliklere ilişkin değerlendirmeler de gündeme geldi.
Türkiye Gazetesi yazarı ve SGK Başuzmanı İsa Karakaş, mevcut sistemde özellikle düşük ücret üzerinden prim bildirilen bazı sigortalıların çalışmaya devam ettiklerinde emekli aylıklarının olumlu etkilenmeyebildiğine dikkat çekti.
Karakaş'a göre yapılabilecek yeni düzenlemenin temel amacı, sigortalıların emeklilik hakkını elde ettikten sonra sistemden ayrılmak yerine çalışmaya devam etmelerini teşvik etmek olabilir.
25 Yıldan Sonra Çalışanlara Yeni Hesaplama İhtimali
Gündemdeki en dikkat çekici önerilerden biri, 25 yıldan fazla çalışanların emekli aylığı hesabında daha fazla avantaj elde etmesi.
Karakaş'ın değerlendirmesine göre, 25 yıldan sonraki her çalışma yılı için aylık bağlama oranında (ABO) ilave artış sağlayacak bir sistem oluşturulabilir.
Böyle bir model uygulanırsa, emeklilik hakkını elde ettiği halde çalışmaya devam eden sigortalıların daha yüksek emekli aylığı elde etmesinin önü açılabilir. Ancak bu düzenleme henüz yürürlüğe girmiş bir uygulama değil, gündeme getirilen olası reform seçeneklerinden biri.
Kısmi Ve Normal Emeklilik İçin İki Taban Maaş Gündemde
Karakaş'ın dikkat çektiği bir diğer ihtimal ise kısmi emeklilik ile normal emeklilik için farklı taban maaş uygulanması.
Bu model hayata geçirilirse, daha uzun süre çalışan ve daha fazla prim ödeyen sigortalılar ile farklı şartlarla emekli olan kişiler arasındaki aylık hesaplama farkının yeniden düzenlenmesi mümkün olabilir.
Ancak bu konuda da şu an için kesinleşmiş bir kanun veya yürürlüğe girmiş yeni bir maaş hesabı bulunmuyor.
Mevcut Sistemde Aylık Bağlama Oranı Önemli
SGK'nın mevcut açıklamalarına göre emekli aylığının hesaplanmasında sigortalının ilk kez sigortalı olduğu tarih, prim gün sayısı ve uygulanacak mevzuat büyük önem taşıyor.
Özellikle 2008 yılı Ekim ayından sonraki dönem için aylık bağlama oranı, toplam prim ödeme gün sayısına göre hesaplanıyor. SGK'nın yayımladığı bilgilere göre bu dönemde yaşlılık aylığı için aylık bağlama oranı, her 360 günlük prim süresi için yüzde 2 olarak uygulanıyor ve belirli kurallar çerçevesinde hesaplanıyor.
Amaç Daha Uzun Çalışmayı Teşvik Etmek
Yeni düzenleme tartışmalarının arkasındaki temel hedeflerden biri, emeklilik hakkını elde eden kişilerin çalışma hayatından erken ayrılmasını önlemek.
OVP'de sosyal güvenlik sisteminin uzun vadeli mali sürdürülebilirliğinin güçlendirilmesi hedeflenirken, prim tabanının genişletilmesi ve kayıt dışı istihdamla mücadele gibi adımlar da öne çıkarılıyor.
Bu çerçevede çalışanların sistemde daha uzun süre kalması, hem sosyal güvenlik prim gelirlerinin artırılması hem de aktif-pasif dengesinin iyileştirilmesi açısından önem taşıyor.
Emekli Maaşları Doğrudan Değişecek Mi?
Yeni OVP'nin açıklanması, mevcut emekli maaşlarının otomatik olarak değişeceği anlamına gelmiyor.
Şu an için kesinleşen husus, sosyal güvenlik sisteminde daha uzun süre çalışmayı teşvik edecek düzenlemelerin yapılmasının hedeflenmesi. Bunun emekli aylıklarına nasıl yansıyacağı ise hazırlanacak mevzuat ve uygulanacak yeni hesaplama yöntemiyle netleşecek.
Dolayısıyla “çalışan herkesin emekli maaşı kesin olarak artacak” şeklinde bir değerlendirme yapmak için henüz erken. Gündemdeki modeller yasalaşırsa, özellikle uzun süre çalışmaya devam eden sigortalıların emekli aylığı hesabında daha avantajlı hale gelmesi bekleniyor.
SGK'nın Prim Gelirlerinin Artırılması Hedefleniyor
Planlanan değişikliklerin yalnızca çalışanların emekli aylıklarıyla sınırlı kalması beklenmiyor.
Daha fazla kişinin kayıtlı çalışması ve emeklilik hakkını elde ettikten sonra da sistemde kalmasının sağlanması halinde SGK'nın prim gelirlerinin yükselmesi hedefleniyor.
Böylece hem çalışanların daha uzun süre istihdamda kalması hem de sosyal güvenlik sisteminin mali dengesinin güçlendirilmesi amaçlanıyor.
Konuyla İlgili Sık Sorulan Sorular
1. Emeklilik sisteminde değişiklik kesinleşti mi?
Hayır. OVP, sosyal güvenlik sisteminde daha uzun süre çalışmayı teşvik edecek düzenlemelerin yapılmasını öngörüyor. Yeni emekli maaşı hesaplama yöntemi ise henüz kesinleşmiş değil.
2. 25 yıldan fazla çalışanların emekli maaşı artacak mı?
Henüz kesinleşmiş bir artış bulunmuyor. İsa Karakaş'ın değerlendirdiği olası modellerden biri, 25 yıldan sonraki her çalışma yılı için aylık bağlama oranında ilave artış yapılması.
3. Yeni sistem mevcut emeklilerin maaşını da değiştirecek mi?
Şu aşamada böyle bir sonuç ortaya çıkmış değil. Yeni düzenlemenin kapsamı ve kimleri etkileyeceği, hazırlanacak kanun ve ikincil mevzuat belli olduğunda netleşecek.