Milli Eğitim Bakanlığı’nın 2026-2027 eğitim-öğretim yılı 1. dönem 1. sınavlarıyla birlikte uygulamaya koyduğu merkezi Ortak Yazılı Sınav Sistemi, eğitim camiasında geniş yankı uyandırdı. Sınav takvimine sayılı günler kala duyurulan karar, sahadaki öğretmenler ve uzmanlar tarafından tartışmaya açıldı. Eğitim-Sen Eski Genel Başkanı Feray Aytekin Aydoğan, sistemin hem eğitim emekçileri hem de öğrenciler açısından ciddi eşitsizliklere yol açacağını vurgulayarak merkeziyetçi yaklaşıma tepki gösterdi.
Karar Tepeden İnme Alındı
Eğitim politikalarında öğretmenlerin karar mekanizmalarından uzaklaştırıldığını belirten uzmanlar, öğretmenlerin eğitim süreçlerinin öznesi olmaktan çıkarıldığını ifade ediyor. Sınıfın ihtiyacını, öğrencinin hazırbulunuşluk düzeyini en iyi bilenlerin öğretmenler olduğu hatırlatılırken; merkezi sınav mantığının öğretmenin mesleki özerkliğini tamamen ortadan kaldırdığı savunuluyor.
Okullar Arasındaki Makas Sınavlara Yansıyacak
Mevcut koşullarda okullar arasında fiziki ve pedagojik ciddi imkân farklılıkları bulunuyor. Özel okullar ile devlet okulları, kırsal kesimdeki okullar ile merkezdeki okullar arasındaki eşitsizlik ortak sınavlarla daha görünür hâle gelecek. Özellikle deprem bölgesinde hâlen konteyner sınıflarda ders işleyen, ulaşım ve altyapı yetersizlikleriyle mücadele eden öğrencilerin bu sınavlarla aynı kefeye konulması, eğitimdeki adaletsizlik uçurumunu daha da büyütecek.
Öğretmenin İş Yükü ve Puanlama Kargaşası
Uygulamayla birlikte getirilen yeni ölçme ve değerlendirme adımları öğretmenlerin omzundaki yükü katlayacak:
Soru bazlı puanlama sistemi: Açık uçlu öğrenci yanıtlarının merkezi sistemlere tek tek girilmesi bürokratik iş yükünü artıracak. Özellikle mevcudu yüksek sınıflarda görev yapan öğretmenler açısından ölçme-değerlendirme süreci uzayacak iş yükü artacak. Öznel değerlendirme ve teknoloji riski: Açık uçlu soruların puanlanmasında öznellik tartışmaları yaşanabileceği gibi hata payı yüksek yapay zekâ değerlendirme sistemlerinin getireceği mağduriyetler endişe yaratıyor. Faturanın öğretmene kesilmesi: Yetersiz bütçe ve fiziki koşulların doğurduğu başarısız tablonun sorumlusu olarak yine öğretmenlerin hedef gösterilmesinden kaygı duyuluyor.
Sınav Odaklı Yapı Gelecek Umudunu Aşındırıyor
Eğitimin tüm kademelerine yayılan sınav merkezli yaklaşım, öğrencilerin çok yönlü gelişimini engellerken gençlerin eğitime olan inancını zayıflatıyor. Sınav baskısının artırılması yerine her çocuğa eşit, nitelikli ve kamusal eğitim olanağı sağlanması gerektiğinin altı çiziliyor.
Konuyla İlgili Sık Sorulan Sorular
1. Ortak yazılı sınav uygulaması hangi eğitim döneminde başlatıldı?
Milli Eğitim Bakanlığı’nın kararıyla uygulama, 2026-2027 eğitim-öğretim yılı 1. dönem 1. sınavlarıyla birlikte hayata geçirilmiştir.
2. Ortak sınavlara yönelik temel eleştiriler nelerdir?
Kararın öğretmenlerin görüşü alınmadan tepeden inme verilmesi, öğretmenin ders içi özerkliğini kaldırması ve okullar arası sosyo-ekonomik eşitsizlikleri derinleştirmesi en büyük eleştiri konularıdır.
3. Açık uçlu sorular ve puanlama sistemi öğretmenleri nasıl etkileyecek?
Sınav kağıtlarının soru bazlı değerlendirilerek sisteme tek tek girilmesi öğretmenlerin iş yükünü ciddi oranda artıracak; açık uçlu yanıtların değerlendirilmesinde ise standart sağlama güçlükleri yaşanabilecektir.